ଓଡ଼ିଶାରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ କାଣ୍ଡ – ବିଧାନସଭାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଚମତ୍କାରକ ଖୁଲାସା
ଓଡ଼ିଶାରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ
(Food Adulteration) ନେଇ ଏକ ଗଭୀର ଓ ଚିନ୍ତାଜନକ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ, ସେଥିରେ ମିଶ୍ରଣ ହେଉଥିବା କଥା
ବିଧାନସଭାରେ ଉଠିବା ପରେ ରାଜ୍ୟ ଜୁଡ଼ା ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
Prameya News7 ରେ ପ୍ରସାରିତ ଏକ ଖବର ଅନୁସାରେ, ବିଧାନସଭାରେ ରାଜ୍ୟର
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ Dr. Mukesh Mahaling ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ଗୁରୁତର ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଅନେକ ପ୍ରଚଳିତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ମିଶ୍ରଣ ଧରାପଡ଼ିଛି। ଏହା କେବଳ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଏପରି ଅଭିଯୋଗ ଓ ଜବତ ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ହର୍ଲିକ୍ସ, ସୋରିଷ ତେଲ, ସନଫ୍ଲାୱର ତେଲ, ଲଙ୍କା ଗୁଣ୍ଡ, ହଳଦୀ ଗୁଣ୍ଡ, ମଇଦା, ଚିନି ଓ ଲୁଣ ଭଳି ପ୍ରତିଦିନର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦାର୍ଥରେ ମିଶ୍ରଣ ଥିବା ଖବର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ କରିଛି।
ଏହି ଖୁଲାସା ପରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବିଶେଷକରି ଅଭିଭାବକମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଣୁଥିବା ପୋଷ୍ଟିକ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ କି ନୁହେଁ, ସେଥିପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଯାହାକୁ ଆମେ ଭରସା କରୁଛୁ, ସେହି ପଦାର୍ଥ ଯଦି ନକଲି କିମ୍ବା ମିଶ୍ରିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ସମାଜ ପାଇଁ ଗୁରୁତର ସଙ୍କେତ।
ବିଧାନସଭାରେ ଏହି ମାମଲା ଉଠିବା ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଯଦି ନିୟମିତ ଭାବେ ନମୁନା ପରୀକ୍ଷା ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏପରି ବ୍ୟାପକ ମିଶ୍ରଣ କିପରି ବଜାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସରକାରଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାରୀ ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ସରକାର ଯଦି କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେବେ ଓ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିବେ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ କମାଇବା ସମ୍ଭବ। ନହେଲେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହା ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟ ରୂପେ ପରିଣତ ହେବ।
ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଅନେକ ସାଧାରଣ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଉପଭୋଗୀ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ମିଶ୍ରଣ ହେଉଛି। ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି—
- ହର୍ଲିକ୍ସ
- ପାଉରୁଟି
- ମସଲା ପଦାର୍ଥ
- ସୋରିଷ ତେଲ
- ସନଫ୍ଲାୱର ତେଲ
- ଦହି
- ଘିଅ
- ବିସ୍କୁଟ
- ମଇଦା
- ନାଷ୍ଟା ପଦାର୍ଥ
- ସସ୍
- ସୋୟାବିନ
- ବଟର
- ଚିନି
- ଚକୋଲେଟ
ଏହି ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଅଂଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଛି।
ହର୍ଲିକ୍ସ ମିଶ୍ରଣ – ତିନିଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଜବତ
ବିଧାନସଭାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମିଶ୍ରିତ ହର୍ଲିକ୍ସ ଜବତ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷକରି ଢେଙ୍କାନାଳ, ଜଗତସିଂହପୁର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥକୁ ଅଭିଭାବକମାନେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଭରସାର ସହିତ କିଣୁଛନ୍ତି, ସେହି ପଦାର୍ଥରେ ମିଶ୍ରଣ ମିଳିବା ଏକ ଭୟାବହ ସଙ୍କେତ। ଏହା କେବଳ ଏକ ବ୍ରାଣ୍ଡ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଯଦି ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପୋଷ୍ଟିକ ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ନକଲି ହେଉଛି, ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକ କାହାକୁ ଭରସା କରିବେ?
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କ
ଏହି ଖବର ପ୍ରଚାର ପରେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଚିନ୍ତାର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବଜାରରୁ କିଣାଯାଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରତି ଲୋକମାନେ ସନ୍ଦେହର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। “କ’ଣ ଖାଇବା ନିରାପଦ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ଉଠୁଛି। ବିଶେଷକରି ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କରିବାରେ ଅଭିଭାବକମାନେ ଅଧିକ ସତର୍କ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଦୈନନ୍ଦିନ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ନେଇ ଏମିତି ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମାଜ ପାଇଁ ଭଲ ସଙ୍କେତ ନୁହେଁ।
ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ
ବିଧାନସଭାରେ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ ଓ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି ଯେ ଖାଦ୍ୟ ପରୀକ୍ଷକମାନେ ସମୟମତେ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରୁନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ମାନକ ଅନୁସାରେ ଯଥାଯଥ ପରୀକ୍ଷା ହେଉନାହିଁ। ଯଦି ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଲାବରେଟରୀ ପରୀକ୍ଷା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଏପରି ମିଶ୍ରିତ ପଦାର୍ଥ ବଜାରକୁ ପହଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଉଥାନ୍ତା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ସରକାରୀ ଯାନ୍ତ୍ରଣାର କାର୍ଯ୍ୟକୁଶଳତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଖରାବ – କ୍ୟାନ୍ସର ଭଳି ଗୁରୁତର ରୋଗ
ମିଶ୍ରିତ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ସେବନ କରିବାରୁ ଦୀର୍ଘମିୟାଦୀ ଭାବରେ ଶରୀରରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ, କୃତ୍ରିମ ରଙ୍ଗ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଓ ଅସୁଦ୍ଧ ଉପାଦାନ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶରୀରକୁ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପେଟର ସମସ୍ୟା, ଯକୃତ ଓ ବୃକ୍କ ସମସ୍ୟା ସହିତ କ୍ୟାନ୍ସର ଭଳି ଗୁରୁତର ରୋଗ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ। ସେହିପରି ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଠକେଇ ନୁହେଁ, ଏହା ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଜଣକ ବିଷୟ ।
ଉପଭୋକ୍ତା ସୁରକ୍ଷା ସଂଗଠନର ଚିନ୍ତା
ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋକ୍ତା ସୁରକ୍ଷା ସଂଗଠନର ପ୍ରତିନିଧି ଗୋବିନ୍ଦ ଦାସ ମଧ୍ୟ ଏହି ମାମଲାରେ ଗୁରୁତର ଚିନ୍ତା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବଜାରରେ ମିଳୁଥିବା ଟେଷ୍ଟିଂ କିଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ନ ହୋଇପାରେ। ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ଉପକରଣ ନିଜେ ସନ୍ଦେହାସ୍ପଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସାଧାରଣ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଓ ନକଲି ପଦାର୍ଥ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ହେବ। ସେଥିପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ କଠୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନିୟମିତ ଚେକିଂ ଓ ସଚେତନତା ଅଭିଯାନ ଚାଲୁ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଦାବି ଉଠିଛି।
ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ କାହିଁକି ବ୍ୟାପକ ହେଉଛି?
ଅଧିକ ଲାଭ କମାଇବାର ଇଚ୍ଛା
ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣର ସବୁଠାରୁ ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଅଧିକ ଲାଭ କମାଇବାର ମନୋଭାବ। କେତେକ ଅସଦାଚାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଲାଭରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇନଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ଲାଭ ପାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣମାନ କମାଇଦେଇଥାନ୍ତି। ଦୁଧରେ ପାଣି ମିଶାଇବା, ହଳଦୀ କିମ୍ବା ଲଙ୍କାଗୁଣ୍ଡରେ କୃତ୍ରିମ ରଙ୍ଗ ଯୋଗ କରିବା, ଘିଅରେ ସସ୍ତା ତେଲ ମିଶାଇବା, ମଧୁରେ ସିରାପ ମିଶାଇବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହାର ଉଦାହରଣ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପଦାର୍ଥର ପରିମାଣ ବଢ଼ିଯାଏ, ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିଯାଏ ଓ ବିକ୍ରୟରେ ଅଧିକ ଲାଭ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୀତିମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ହାନିକାରକ।
ଅଧିକ ଚାହିଦା ଓ କମ୍ ଯୋଗାଣ
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ଚାହିଦା ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ଯୋଗାଣ ସେତେ ହାରେ ହୋଇନଥାଏ, ସେତେବେଳେ କେତେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଅବୈଧ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରନ୍ତି। ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ବିବାହ ମୌସମ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଅବସରରେ ଦୁଧ, ଖୋଆ, ଘିଅ, ମିଠା ଇତ୍ୟାଦିର ଚାହିଦା ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଲାଭ ଉଠାଇବା ପାଇଁ କେହି କେହି ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି। ଯଥା, ମିଠାରେ ନିମ୍ନ ଗୁଣମାନର ଉପାଦାନ ବ୍ୟବହାର କରିବା କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ପଦାର୍ଥକୁ ପୁନଃ ବିକ୍ରୟ କରିବା। ଏହା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସହିତ ଧୋଖା ଓ ସମାଜ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ।
ଦୁର୍ବଳ ଆଇନ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଯେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନର କଠୋର ପାଳନ ହୁଏନି, ସେଠାରେ ମିଶ୍ରଣ ବଢ଼ିଯାଏ। ଯଦି ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ ହୋଇନଥାଏ, ଦୋଷୀଙ୍କୁ ଯଥାପ୍ରକାର ଦଣ୍ଡ ମିଳେନି କିମ୍ବା ଆଇନର ପ୍ରୟୋଗ ଦୁର୍ବଳ ଥାଏ, ତେବେ ଅସଦାଚାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭୟ ବିନା ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅନୀତି କିମ୍ବା ଅବହେଳା ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଯଦି ଆଇନ କଠୋର ଓ ସତର୍କ ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେବ, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ୟା ଅନେକ ହାରେ କମିପାରେ।
ଗ୍ରାହକ ସଚେତନତାର ଅଭାବ
ଅନେକ ଗ୍ରାହକ ଜାଣିନଥାନ୍ତି କିପରି ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣମାନ ଯାଞ୍ଚ କରିବେ କିମ୍ବା ମିଶ୍ରଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବେ। ଯଦି ଗ୍ରାହକମାନେ ସଚେତନ ନୁହନ୍ତି, ତେବେ ଅସଦାଚାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସହଜରେ ଧୋଖା ଦେଇପାରନ୍ତି। ଲେବେଲ ଭଲଭାବେ ପଢ଼ିବା, ମାନ୍ୟତାପ୍ରାପ୍ତ ଚିହ୍ନ (ଯଥା ISI, FSSAI) ଦେଖିବା, ଓ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ଥାନରୁ କ୍ରୟ କରିବା ଭଳି ସଚେତନତା ଥାଇଲେ ମିଶ୍ରଣ କମିପାରେ। ସେହିପରି, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇବା ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତା
ବଜାରରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ମିଶ୍ରଣର ଏକ କାରଣ। କେତେକ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଅଧିକ ଲାଭ କିମ୍ବା ବଜାରରେ ଟିକିରହିବା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବାର ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଏହି ଚେଷ୍ଟାରେ ସେମାନେ ଅନୀତିମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାନ୍ତି। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଆର୍ଥିକ ଚାପ କେତେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୁଲ ମାର୍ଗରେ ଆଣିଦେଏ, ଯାହାର ଫଳରେ ସମାଜରେ ମିଶ୍ରଣ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଦୀର୍ଘ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା
ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଚାଷୀଠାରୁ ଗ୍ରାହକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଏ — ଚାଷୀ → ମଧ୍ୟସ୍ଥ → ହୋଲସେଲର → ଖୁଚୁରା ବ୍ୟବସାୟୀ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଯୋଗାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କେଉଁଠି ନ କେଉଁଠି ମିଶ୍ରଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହେ। ଯେତେ ବେଶି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଥାଏ, ସେତେ ବେଶି ଗୁଣମାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଠିନ ହୋଇଯାଏ। ସେହିପରି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସରଳ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଣାଳୀ ମିଶ୍ରଣ କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।
ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅନୀତି ଓ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ସମସ୍ୟା
ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ରୋକିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ଓ କର୍ମଚାରୀ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କାମ ହେଉଛି ବଜାରରେ ବିକ୍ରୟ ହେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥର ଗୁଣମାନ ଯାଞ୍ଚ କରିବା, ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରି ପରୀକ୍ଷାଗାରକୁ ପଠାଇବା ଓ ଅନୀତି ଦେଖାଗଲେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟନୁଷ୍ଠାନ ନେବା। କିନ୍ତୁ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅନୀତି ଓ ଦୁର୍ନୀତି ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଉଛି।
ଯଦି କେତେକ ଅସଦାଚାରୀ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଅଡିଟ୍ କିମ୍ବା ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କଠାରୁ ଲକ୍ଷାଧିକ ଟଙ୍କା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ମିଶ୍ରଣକୁ ଅନଦେଖା କରନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଦୋଷୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭୟ ବିନା ଅବୈଧ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖନ୍ତି। ଦଣ୍ଡ ନ ମିଳିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମବଳ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ମିଶ୍ରଣ ଘଟଣା ଆହୁରି ବଢ଼େ।
ଏହିପରି ଦୁର୍ନୀତି କେବଳ ଆଇନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେନି, ବରଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ଖେଳ କରେ। ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ କିଣୁଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ମିଶ୍ରଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟନୁଷ୍ଠାନ ହେଉନଥାଏ, କାରଣ କିଛି କର୍ମଚାରୀ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଆଗରେ ରଖନ୍ତି।
ଯଦି ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ପଷ୍ଟ, ପାରଦର୍ଶୀ ଓ ଦୁର୍ନୀତିମୁକ୍ତ ହେବ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଅନେକ ହାରେ କମିପାରିବ। ଏହା ପାଇଁ ଅନଲାଇନ୍ ମନିଟରିଂ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଡିଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଦୋଷୀଙ୍କୁ କଠୋର ଶାସ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ। ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଯଦି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଭାବେ କାମ କରିବେ, ତେବେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ ଓ ସମାଜ ସୁସ୍ଥ ରହିପାରିବ।
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶା–ବଙ୍ଗ–ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣର ତଫାତ
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣର ପରିସ୍ଥିତି ସମାନ ନୁହେଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ (ତାମିଳନାଡୁ, କେରଳ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ) ଓ ଓଡ଼ିଶା–ବଙ୍ଗ–ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ (ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଭାରତର କିଛି ରାଜ୍ୟ) ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ତଫାତ ଦେଖାଯାଏ। ତେବେ ଏହା ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧାରଣା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଦୁହିଁ ପରିସ୍ଥିତି ରହିପାରେ।
୧. ଆଇନ ପ୍ରୟୋଗ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ:
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କିଛି ରାଜ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ ଓ ଯାଞ୍ଚ କରୁଥାଏ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ। ଅନଲାଇନ୍ ରିପୋର୍ଟିଂ ଓ ଲାବରେଟରୀ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ଭଲ ଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ କେତେକ ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାନବଶକ୍ତି ଓ ଯାଞ୍ଚ ସୁବିଧା କମ୍ ଥିବାରୁ ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ।
୨. ସଚେତନତା ଓ ଶିକ୍ଷା ହାର:
ଦକ୍ଷିଣ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକରେ ଶିକ୍ଷା ହାର ଉଚ୍ଚ ଥିବାରୁ ଗ୍ରାହକମାନେ ଲେବେଲ ପଢ଼ିବା, ମାନ୍ୟତା ଚିହ୍ନ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଓ ଅଭିଯୋଗ କରିବାରେ ସଚେତନ ଥାନ୍ତି। ଓଡ଼ିଶା, ବଙ୍ଗ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳର ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଚେତନତା କମ୍ ଥିବାରୁ ମିଶ୍ରଣ ଚିହ୍ନଟ କରିବା କଠିନ ହୋଇପାରେ।
୩. ବଜାର ଗଠନ:
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ଓ ପ୍ୟାକେଜ୍ ଖାଦ୍ୟର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକ, ଯାହାରେ ଗୁଣମାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କିଛି ହାରେ ସହଜ। କେତେକ ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖୋଲା ଓ ଅନବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରୟ ଅଧିକ ଥାଇପାରେ, ଯାହାରେ ମିଶ୍ରଣ ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼େ।
୪. ଦୁର୍ନୀତି ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ତଫାତ:
କେଉଁଠି ପ୍ରଶାସନ ଦୃଢ଼ ଓ ପାରଦର୍ଶୀ ହେଲେ ମିଶ୍ରଣ କମିଥାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଦୁର୍ନୀତି ବେଶି, ସେଠାରେ ଅନୀତିମୂଳକ ବ୍ୟବସାୟ ବଢ଼ିପାରେ। ଏହା ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ।
ତଫାତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଏକ ଜାତୀୟ ସମସ୍ୟା। ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ କଠୋର ଆଇନ ପ୍ରୟୋଗ, ସଚେତନତା ଓ ପାରଦର୍ଶୀ ପ୍ରଶାସନ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିହେବ।
ଉପସଂହାର
ଓଡ଼ିଶାରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଶ୍ରଣ ଘଟଣା ଏକ ଗୁରୁତର ସାମାଜିକ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ରୂପେ ଦେଖାଦେଇଛି। ସରକାର, ପରୀକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଶି ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନିବା ଆବଶ୍ୟକ। ନହେଲେ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଆମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ସାବ୍ୟସ୍ତୁ ହେବ।
