 |
| ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି ଦିଦିଙ୍କ ବେଦନା କିଏ ବୁଝିବ |
ଛୋଟ ଜାତି କହି ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି ସହାୟିକାଙ୍କୁ ବିରୋଧ! କେନ୍ଦ୍ରାପଡାରେ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଘଟଣା ଏକ👉ନୂଆ ମୋଡ଼ ନେଇଛି
ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଜିଲ୍ଲାରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ଘଟଣା ଆଜି ସମାଜକୁ ଲଜ୍ଜିତ କରିଛି। ଜାତି ପ୍ରଥା ନାମରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ପଠାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏହି ଘଟଣା ଆଜିର ସମାଜରେ ମନୋଭାବ କେତେ ପଛୁଆ ଅଛି ତାହା ପ୍ରମାଣ କରୁଛି।
କେଉଁଠି ଘଟିଲା ଏହି ଘଟଣା?
ଏହି ଘଟଣା କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଜିଲ୍ଲାର ରାଜନଗର ବ୍ଲକ ଘଡ଼ିଆମାଳ ପଞ୍ଚାୟତର ନୂଆଗାଁ ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ରରେ ଘଟିଛି। ସେଠାରେ ନବନିଯୁକ୍ତ ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି ସହାୟିକା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସେଠୀଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ଜାତିର ଥିବା କହି କିଛି ଗ୍ରାମବାସୀ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
କ’ଣ ଅଭିଯୋଗ?
ନଭେମ୍ବର 2025ରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସେଠୀ ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି ସହାୟିକା ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଏକମାତ୍ର ଆବେଦନକାରୀ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଜାତି ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣା ପଡିବା ପରେ କିଛି ଅଭିଭାବକ ନିଜ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପଠାଇବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ।
ଅଭିଯୋଗ ଅନୁଯାୟୀ—
- “ନିମ୍ନ ଜାତି” କହି ସହାୟିକାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଛ
- ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ନିଷେଧ କରାଯାଇଛି
- ପ୍ରାୟ 3 ମାସ ଧରି କେନ୍ଦ୍ର ଶିଶୁ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଛି
ସହାୟିକାଙ୍କ କଷ୍ଟଦାୟକ କଥା
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସେଠୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ବହୁତ କଷ୍ଟ କରି ପଢ଼ି ଏହି ଚାକିରି ପାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପରିବାର ମଧ୍ୟ ବହୁତ ସଂଘର୍ଷ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଚାକିରି ପାଇବା ପରେ ଏପରି ଜାତିଆ ଆକ୍ଷେପ ତାଙ୍କୁ ମନୋବଳରେ ଆଘାତ ଦେଇଛି।ସେ ପ୍ରତିଦିନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶିଶୁମାନେ ଆସୁନାହାନ୍ତି।
ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
ଏହି ଘଟଣାକୁ ମାନବାଧିକାର କର୍ମୀମାନେ ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଛନ୍ତି—
- ଜାତି ଆଧାରରେ ବିଭେଦ ସଂବିଧାନ ବିରୋଧୀ
- ଏହା ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ
- ମହିଳା କମିଶନ ଓ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ଦରକାର । ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତଦନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟକୁ କଠୋର ଭାବରେ ଲାଗୁ କରିବା ଦରକାର ବୋଲି ମତ ରଖିଛନ୍ତି।
ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାନୀୟ ପ୍ରଶ୍ନ
ଆଜି ଯେତେବେଳେ ଦେଶ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ସେତେବେଳେ ଜାତି ପ୍ରଥା ନାମରେ ଏପରି ବିଭେଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଓ ଲଜ୍ଜାଜନକ। ଆଙ୍ଗନବାଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପୋଷଣ ଓ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ଥାଏ। ଏପରି ଘଟଣା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପୋଷଣ ଓ ଶିଶୁ କଳ୍ୟାଣ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ କରୁଛି।
ଭାରତରେ ଜାତି ପ୍ରଥାର ଆରମ୍ଭ
ଜାତି ପ୍ରଥା ଭାରତୀୟ ସମାଜର ଏକ ପୁରୁଣା ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏହା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସମାଜକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରିଆସିଛି। ଆଜି ସମ୍ବିଧାନ ସମାନତାର ଅଧିକାର ଦେଇଥିବା ସତ୍ୱେ, ଜାତି ଆଧାରିତ ଭେଦଭାବ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏହି ଲେଖାରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶା ଓ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଜାତି ପ୍ରଥାର ଇତିହାସ, ପ୍ରଭାବ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଭାରତରେ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସମାଜକୁ ଚାରିଟି ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା—
- ବ୍ରାହ୍ମଣ
- କ୍ଷତ୍ରିୟ
- ବୈଶ୍ୟ
- ଶୂଦ୍ର
କାଳକ୍ରମେ ଏହା କଠୋର ଜାତି ପ୍ରଥାରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଜନ୍ମ ଆଧାରରେ ଜାତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ସାମାଜିକ ଗତିଶୀଳତା କମିଗଲା।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଜାତି ପ୍ରଥା
ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଜାତି ପ୍ରଥାର ପ୍ରଭାବ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ରହିଛି। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପୁରୁଣା ସମୟରେ—
- ଅଲଗା ବସୋବାସ ପ୍ରଥା
- ଅଲଗା କୂଆଁ ବା ପାଣି ବ୍ୟବସ୍ଥା
- ବିବାହରେ ଜାତି ସୀମା
- ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧ
ପରି ଅନେକ ପ୍ରଥା ଚାଲୁଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷା, ସଚେତନତା ଓ ସରକାରୀ ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଥା ବହୁ ଅଂଶରେ କମିଛି। ତଥାପି କେତେକ ଗ୍ରାମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମନୋଭାବ ଏବେ ବି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇନାହିଁ।
ସଂବିଧାନ ଓ ଆଇନ
ଭାରତୀୟ ସଂବିଧାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନତାର ଅଧିକାର ଦେଇଛି।
- ଧାରା 14 – ସମାନତାର ଅଧିକାର
- ଧାରା 15 – ଜାତି, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ ଆଦି ଆଧାରରେ ଭେଦଭାବ ନିଷେଧ
- ଧାରା 17 – ଅଛୁଆଁ ପ୍ରଥା ଅବୈଧ
ଏହା ସହିତ SC/ST Atrocities Act ଭଳି କଠୋର ଆଇନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଆଜିର ପରିସ୍ଥିତି
ଶହର ଅଞ୍ଚଳରେ ଜାତି ପ୍ରଭାବ ଅନେକ କମିଛି। ଶିକ୍ଷା, ଚାକିରି ଓ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗ ଲୋକଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି।
କିନ୍ତୁ—
- ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସାମାଜିକ ବିଭେଦ
- ବିବାହରେ ଜାତି ଆଧାରିତ ପସନ୍ଦ
- ରାଜନୀତିରେ ଜାତି ଆଧାରିତ ସମୀକରଣ
ଏବେ ବି ଦେଖାଯାଏ।
ଜାତି ପ୍ରଥାର ପ୍ରଭାବ
ଜାତି ପ୍ରଥା ସମାଜରେ—
- ଅସମାନତା ସୃଷ୍ଟି କରେ
- ସାମାଜିକ ଏକତାକୁ କମଜୋର କରେ
- ପ୍ରତିଭାକୁ ଅବରୋଧ କରେ
- ମନୋବଳକୁ ଆଘାତ କରେ, ଏହା ଏକ ଉନ୍ନତ ଓ ସମାନତାମୂଳକ ସମାଜ ପାଇଁ ବଡ଼ ବାଧା।
ପରିବର୍ତ୍ତନର ପଥ
ଜାତି ପ୍ରଥା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ—
- ଶିକ୍ଷାର ବିସ୍ତାର
- ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
- କଠୋର ଆଇନ ପାଳନ
- ସମାଜିକ ସମାନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ହାଥରୁ ଖାଇଲେ ସାଂସଦ ବୈଜନ୍ତ ପଣ୍ଡା
ଉପସଂହାର
ଏହି ଘଟଣା ଆମ ସମାଜକୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ଦେଉଛି—
ଜାତି ପ୍ରଥା ଏବେ ବି ମନମଧ୍ୟରେ ବଞ୍ଚିଛି। ଏହାକୁ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ସଚେତନତା, ଶିକ୍ଷା ଓ କଠୋର କାନୁନ ଲାଗୁକରଣ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। ସମାଜକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ହେଲେ ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ । ଓଡ଼ିଶା ଓ ଭାରତ ଦୁହିଁଠିରେ ଜାତି ପ୍ରଥା ଐତିହାସିକ ଭାବେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଯୁଗରେ ସମାନତା, ମାନବତା ଓ ସଂବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହିଁ ସମାଜକୁ ଆଗକୁ ନେବାର ମାର୍ଗ। ସତ୍ୟ ଉନ୍ନତି ସେତେବେଳେ ସମ୍ଭବ ଯେତେବେଳେ ଆମେ “ଜାତି” ଠାରୁ ଉପରେ “ମାନବତା” କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା।
