ମୁସଲିମ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ ଉପରେ ଛତିଶଗଡ଼ ହାଇକୋର୍ଟର ଐତିହାସିକ ରାୟ: କେହି କି ପୂରା ସମ୍ପତ୍ତି ଏକ ଲୋକଙ୍କ ନାମରେ ଲେଖି ପାରିବେ?
ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ ଓ ବସିୟତ (Will) ବିଷୟଟି ସବୁବେଳେ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ଦା ରହିଛି। ବିଶେଷ କରି ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ (Muslim Personal Law) ଅନୁସାରେ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନର କିଛି ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଶେଷ କିଛି ଦିନ ହେଲା ଛତିଶଗଡ଼ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ବିଷୟରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ ନେଇ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଚର୍ଚ୍ଚାର କାରଣ ହୋଇଛି।
👉ଏହି ରାୟର ମୂଳ କଥା ହେଉଛି —👇
କୌଣସି ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ମୋଟ ସମ୍ପତ୍ତିର 1/3 ରୁ ଅଧିକ ଅଂଶ ବସିୟତ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଯଦି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ବୈଧ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ସମ୍ମତି ନଦିଅନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଏହି ସମଗ୍ର ମାମଲାକୁ ସରଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ବିସ୍ତାରରେ ବୁଝିବା।
ମାମଲା କଣ ଥିଲା?
ଏହି ଘଟଣା ଛତିଶଗଡ଼ର କୋରବା ଜିଲ୍ଲାର। 64 ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ଜୁବେର ନିଶା ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା ତାଙ୍କର ବୈଧ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆଦାଲତରେ ଲଢ଼ୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଅବ୍ଦୁଲ ସତ୍ତାରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ଭାଉଜଙ୍କ ପୁଅ (ଭତିଜା) ଏକ ବସିୟତ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ସେ ଦାବି କଲେ ଯେ:
- ସେ ଗୋଦ ନିଆ ଛୁଆ
- ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଅବ୍ଦୁଲ ସତ୍ତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କ ନାମରେ ବସିୟତ କରିଥିଲେ
- ତେଣୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ସେଇଁ
ଏହା ପରେ ଜୁବେର ନିଶା ଆଦାଲତର ଦ୍ୱାର ଖଟଖଟାଇଥିଲେ ଓ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ଜଣେ ବିଧବା ସ୍ତ୍ରୀ ହିସାବରେ ତାଙ୍କର ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ରହିଛି।
ହାଇକୋର୍ଟର ରାୟ କ’ଣ?
ଜଷ୍ଟିସ ବିବୁଦତ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ବେଞ୍ଚ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲେ:
1/3 ରୁ ଅଧିକ ବସିୟତ ଅବୈଧ
ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ଅନୁସାରେ କୌଣସି ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ସମୁଦାୟ ସମ୍ପତ୍ତିର 1/3 ରୁ ଅଧିକ ଅଂଶ ବସିୟତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କେହି 1/3 ରୁ ଅଧିକ ଅଂଶ କାହାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବୈଧ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାମୂଳକ ସମ୍ମତି ଆବଶ୍ୟକ।
ଚୁପ୍ପି = ସମ୍ମତି ନୁହେଁ
ଆଦାଲତ କହିଲେ:
ଯଦି ବିଧବା ତୁରନ୍ତ ଆପତ୍ତି କରିନଥିଲେ କିମ୍ବା ଚୁପ୍ପ ରହିଥିଲେ, ତାହାର ଅର୍ଥ ସେ ତାଙ୍କ ଅଧିକାର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବୋଲି ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟୀକାଟପ୍ପଣୀ ଥିଲା।
ବସିୟତ ଅସଲି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ମାନିବା ଦରକାର
କୋର୍ଟ କହିଲେ:
ବସିୟତ ଅସଲି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେଥିରେ 1/3 ରୁ ଅଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେହି ବସିୟତ ପୂରାପୂରି ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।
ମୁସଲିମ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନର ମୂଳ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ
ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ଅନୁସାରେ:
- ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ କୁରଆନ ଆଧାରିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ
- ବୈଧ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ
- ବସିୟତ ସୀମିତ
- ପାଳିତ ପୁଅଙ୍କୁ ଜୈବିକ ସନ୍ତାନ ପରି ସ୍ୱତଃ ଅଧିକାର ମିଳେ ନାହିଁ
1/3 ସୀମା କାହିଁକି?
ଇସ୍ଲାମିକ ଆଇନରେ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାଂଶ ଅଂଶ ପରିବାର ଓ ବୈଧ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଇଛି।
1/3 ଅଂଶ ହେଉଛି:
- ସଦକା
- ଗୋଦ ନିଆ ଛୁଆ
- ଆତ୍ମୀୟ
- କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦିଆଯାଇପାରିବ।
ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:
✔️ ପରିବାରର ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା
✔️ ଅନ୍ୟାୟ ବନ୍ଦ
✔️ ସମାଜର ସମତା ରକ୍ଷା
ନିମ୍ନ ଆଦାଲତର ଭୁଲ
ହାଇକୋର୍ଟ ଦେଖିଲେ ଯେ:
- ନିମ୍ନ ଆଦାଲତ ବିଧବାଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା କରିପାରିନଥିଲା
- ସଠିକ୍ ଆଇନଗତ ବିଚାର ହୋଇନଥିଲା
- ଏହି କାରଣରୁ ପୂର୍ବ ଆଦେଶ ବାତିଲ୍ କରାଗଲା
ଏହି ରାୟର ପ୍ରଭାବ
🔹 1. ବିଧବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା
ଏହି ରାୟ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ମଜବୁତ କରିଛି।
🔹 2. ବସିୟତ ତିଆରି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସତର୍କତା
ଏବେ ଲୋକମାନେ ବସିୟତ କରିବା ସମୟରେ ଆଇନ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
🔹 3. ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ କମିପାରେ
ସ୍ପଷ୍ଟ ନିୟମ ଥିବାରୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିବାଦ କମିପାରେ।
ପାଳିତ ପୁଅ ବିଷୟରେ ଆଇନ କ’ଣ କହେ?
ମୁସଲିମ ଆଇନ ଅନୁସାରେ:
- ପାଳିତ ନେବା ପ୍ରଥା ହିନ୍ଦୁ ଆଇନ ପରି ସ୍ୱୀକୃତ ନୁହେଁ
- ପାଳିତ ପୁଅ ସ୍ୱତଃ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୁଏନି
- କେବଳ ବସିୟତ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଂଶ ଦିଆଯାଇପାରେ
ଏହା ଏକ “ଐତିହାସିକ” ରାୟ କାହିଁକି?
✔️ ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଲା
✔️ ବିଧବାଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲା
✔️ 1/3 ନିୟମକୁ ପୁନରୁଚ୍ଚାରଣ କଲା
✔️ ଚୁପ୍ପିକୁ ସମ୍ମତି ମାନିଲା ନାହିଁ
ସମ୍ବିଧାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ:
- ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଇନ ସମକ୍ଷ ସମାନ
- ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ରହିପାରେ
- କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ
ଏକ ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂରା ସମ୍ପତ୍ତି କାହାକୁ ଦେଇପାରିବେ କି?
ସରଳ ଉତ୍ତର:
❌ ନାହିଁ (ସାଧାରଣ ଭାବେ ନୁହେଁ)
✔️ କେବଳ 1/3 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
✔️ ତାଠାରୁ ଅଧିକ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମତି ଦରକାର
ସମାଜ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା
ଏହି ମାମଲା ଆମକୁ ଶିଖାଏ:
- ବସିୟତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଆଇନ ଜାଣନ୍ତୁ
- ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ
- ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକାର ଅନଦେଖା କରିବେ ନାହିଁ
📝ଆପଣଙ୍କ ମତ କ’ଣ?📝
- ଏହି ରାୟ ଠିକ୍ କି?
- 1/3 ନିୟମ ଯଥେଷ୍ଟ କି?
- ବିଧବାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ କି?
ଆପଣଙ୍କ ମତାମତ କମେଣ୍ଟରେ ଲେଖନ୍ତୁ।
Disclaimer (ଅସ୍ୱୀକାର ଜଣାଉଛୁ)
ଏହି ଲେଖା ସାଧାରଣ ସୂଚନା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲିଖାଯାଇଛି। ଏହା କୌଣସି ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାମଲା ପାଇଁ ଦୟାକରି ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ଆଇନଜୀବୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ।
